Без рубрики

Ահա եկավ հայոց ազգին օրերը, հանեցեք հիները հագեք նորերը

Մասնակիցներ` Հարավային դպրոցի սովորողներ` 5-6 տարեկաններ:

Նախագծի տևողությունը 20.02-24.02.2017թթ

Նպատակը. հարստացնել սովորողների գիտելիքները հայկական ավանդական տոների մասին: 

Խոսում-ծանոթանում ենք Բարեկենդան տոնին.

Բարեկենդան բառացի նշանակում է կենդանություն, բարի կյանք: Բարեկենդան բառը կազմված է բարի և կենդանություն բառերից, գրաբարում նշանակել է ուրախություն:

Տոնը կապ է ունեցել գարնան սկսվելու հետ: Եվ պատահական չէին զվարճությունները, որոնք արթնացող բնությանը ուրախ դիմավորելու, մարդկանց վերակենդանացնելու խորհուրդը ունեին: Ու մարդիկ մաղթում էին միմյանց` բարի կենդանություն: Տոնին պատրաստվում և մասնակցում էին բոլորը` մեծ, թե փոքր:

Կարդում են Հովհաննես Թումանյան «Բարեկենդանը» 

Ժամանակով մի մարդ ու մի կնիկ են լինում։

Էս մարդ ու կնիկը իրար հավանելիս չեն լինում։

Մարդը կնկանն է ասում հիմար, կնիկը մարդուն, ու միշտ կռվելիս են լինում։

Մի օր էլ մարդը մի քանի փութ եղ ու բրինձ է առնում, տալիս մշակի շալակը, տանում տուն։

Կինը բարկանում է.

— Ա՛յ, որ ասում եմ հիմար ես, չես հավատում, էսքան եղն ու բրինձը միանգամից ինչի՞ համար ես առել բերել, հորդ քե՞լեխն ես տալիս, թե տղիդ հարսանիքն ես անում։

— Ի՞նչ քելեխ, ի՞նչ հարսանիք, այ կնիկ, ի՛նչ ես խոսում, տար պահի, բարեկենդանի համար է։

Կինը հանգստանում է, տանում է պահում։

Անց է կենում միառժամանակ, էս կնիկը սպասում է, սպասում է, բարեկենդանը գալիս չի։ Մի օր էլ շեմքումը նստած է լինում, տեսնում է մի մարդ վռազ-վռազ փողոցով անց է կենում։ Ձեռը դնում է ճակատին ու ձեն տալի.

— Ա՛խպեր, ա՛խպեր, հալա մի կանգնի։

Տղեն կանգնում է։

— Ա´խպեր, բարեկենդանը դու հո չե՞ս։

Անցվորականը նկատում է, որ էս կնկա ծալը պակաս է, ասում է՝ հա՛ ասեմ, տեսնեմ ինչ է դուրս գալի։

— Հա, ես եմ բարեկենդանը, քույրիկ ջան, ի՞նչ ես ասում։

— Էն եմ ասում, որ մենք քո ծառան հո չենք, որ քո եղն ու բրինձը պահենք։ Ինչ որ պահեցինք, հերիք չէ՞… չես ամաչո՞ւմ… Ընչի՞ չես գալի քո ապրանքը տանում…

— Դե էլ ի՜նչ ես նեղանում, քույրիկ ջան, ես էլ հենց դրա համար եմ եկել, ձեր տունն էի ման գալի, չէի գտնում։

— Դե արի տար։

Էս մարդը ներս է մտնում, սրանց եղն ու բրինձը շալակում ու կրունկը դեսն է անում, երեսը դեպի իրենց գյուղը։

Մարդը գալիս է տուն, կնիկն ասում է.

— Հա , էն բարեկենդանն եկավ, իր բաները իրեն սևցրի տարավ։

— Ի՞նչ բարեկենդան… ի՞նչ բաներ…

— Ա՛յ էն եղն ու բրինձը… Մին էլ տեսնեմ՝ վերևից գալիս է. մեր տունն էր ման գալի, կանչեցի, մի լավ էլ խայտառակ արի, շալակը տվի տարավ։

— Վայ քու անխելք տունը քանդվի, որ ասում եմ հիմար ես՝ հիմար ես էլի… Ո՞ր կողմը գնաց։

— Այ էն կողմը։

Էս մարդը ձի է նստում, ընկնում բարեկենդանի ետևից։

Ճանապարհին բարեկենդանը ետ է մտիկ անում, տեսնում է՝ մի ձիավոր քշած գալիս է։ Գլխի է ընկնում, որ սա էն կնկա մարդը պետք է լինի։

Գալիս է հասնում իրեն։

— Բարի օր, ախպերացու։

— Աստծու բարին։

— Հո էս ճամփովը մարդ չի անցկացա՞վ։

— Անցկացավ։

— Ի՞նչ ուներ շալակին։

— Եղ ու բրինձ։

— Հա, հենց էդ եմ ասում։ Ի՞նչքան ժամանակ կլինի։

— Բավականին ժամանակ կլինի։

— Որ ձին քշեմ՝ կհասնե՞մ։

— Ո՞րտեղից կհասնես, դու ձիով, նա ոտով։ Մինչև քու ձին չորս ոտը կփոխի՝ մի՜ն, երկո՜ւ, երե՜ք, չո՜րս, նա երկու ոտով մե´կ-երկո´ւ, մե´կ-երկո´ւ, մե´կ-երկո´ւ, շուտ-շուտ կգնա, անց կկենա։

— Բա ի՞նչպես անեմ։

— Ինչպես պետք է անես, ուզում ես, ձիդ թող ինձ մոտ, դու էլ նրա պես ոտով վազի, գուցե հասնես։

— Հա՜, էդ լավ ես ասում։

Վեր է գալիս, ձին թողնում սրա մոտ ու ոտով ճանապարհ ընկնում։ Սա հեռանում է թե չէ, բարեկենդանը շալակը բարձում է ձիուն, ճամփեն ծռում, քշում։

Էս մարդը ոտով գնում է, գնում, տեսնում է չհասավ, ետ է դառնում։ Ետ է դառնում, տեսնում՝ ձին էլ չկա։ Գալիս է տուն։ Նորից սկսում են կռվել, մարդը եղ ու բրնձի համար, կնիկը ձիու։.

Մինչև օրս էլ էս մարդ ու կնիկը կռվում են դեռ։ Սա նրան է ասում հիմար, նա սրան, իսկ բարեկենդանը լսում է ու ծիծաղում։

Խաղ.
Մի քանի երեխա աղմկում են` ոտքերով խփելով գետնին կամ չարխափաններով շրխկացնելով: Ներկաներից մեկը կամ մի քանիսը հարցնում են.

-​Ի՞նչ եք անում:

-​Չարին ենք բռնում:

-​Ի՞նչ եք անելու:

-​Խելոքացնելու ենք:

-​Բա որ չխելոքացա՞վ:

-​Ուղարկելու ենք աշխարհի ծայրը:

Նորից են աղմկում:

-​Ի՞նչ եք անում:

-​Մուկն ենք բռնում:

-​Որ ի՞նչ անեք:

-​Որ ուղարկենք:

-​Ո՞ւր ուղարկեք:

-​Մկստան:

Նորից են աղմկում:

-​Ի՞նչ եք անում:

-​Ցուրտն ենք բռնում:

-​Որ ի՞նչ անեք:

-​Որ ուղարկենք:

-​Ո՞ւր ուղարկեք:

-​Իր երկիրը` հյուսիս:

Նորից են աղմկում:

-​Ի՞նչ եք անում:

-​Ծուլությունն ենք բռնում:

-​Որ ի՞նչ անեք:

-​Որ ուղարկենք:

-​Ո՞ւր ուղարկեք:

-​Օվկիանոսի հատակ:

Նորից են աղմկում:

-​Ի՞նչ եք անում:

-​Փնթիությունն ենք բռնում:

-​Որ ի՞նչ անեք:

-​Որ ուղարկենք:

-​Ո՞ւր ուղարկեք:

-​Խոզերի մոտ:

Նորից են աղմկում:

-​Ի՞նչ եք անում:

-​Անկարգությունն ենք բռնում:

-​Որ ի՞նչ անեք:

-​Որ ուղարկենք:

-​Ո՞ւր ուղարկեք:

-​Կապիկների մոտ:

Այսպես կարելի է շարունակել, մինչև կհոգնեն կամ կպարզեն, որ այլևս ոչինչ չմնաց քշելու: Կարելի է նշվածների փոխարեն այլ բաներ քշել, այն, ինչ ավելի հարմար կգտնեն: Կարող են քշել իրենց ընկերների վատ արարքները, իրենց համար դժվար, տհաճ և այլ երևույթները:

Քանի որ Բարեկենդանի օրը հայոց եկեղեցին նշում է նաև ավարայրի ճակատամարտի հերոս Վարդան զորավարի տոնը և մեծահասակների խաղերը կազմակերպվում էին նաև պատերազմական տեսարաններով, մենք սովորողների հետ կքննարկենք նրանց պատկերացումները պատերազմի մասին:

Добавить комментарий

Заполните поля или щелкните по значку, чтобы оставить свой комментарий:

Логотип WordPress.com

Для комментария используется ваша учётная запись WordPress.com. Выход /  Изменить )

Google photo

Для комментария используется ваша учётная запись Google. Выход /  Изменить )

Фотография Twitter

Для комментария используется ваша учётная запись Twitter. Выход /  Изменить )

Фотография Facebook

Для комментария используется ваша учётная запись Facebook. Выход /  Изменить )

Connecting to %s